جلکان ( جنت مکان ) در اسناد و مکتوبات
سیورغال
سیورغال در دوره صفویه
در این دوره سیورغال بیشتر در واگذاری های موروثی و همچنین واگذاری هایی که به ماموران دیوانی می کردند ، گفته می شد . کاملا روشن نیست که در دوره صفویه حقوق این اصطلاح در چه مورد موروثی و در چه مورد تیولی بوده است که به جای مواجب و حقوق به اشخاص می بخشیدند . سیورغال ها در دوره صفویه حقوق بسیاری در اختیار مالکان آنان می گذاشت که موجب آسیب حکومت می شد ، از این رو صفویان گسترش نوعی دیگر از سیورغال ، یعنی تیول را رواج دادند .در این دوره ابدی خلیفه درویش محمد که شاه طهماسب ( متوفی 984 ) به او اهدا کرده و از مصونیت های اداری و مالی برخوردار بود . در این دوره پاره ای سیورغال ها پاداش بود . چنانچه شاه اسماعیل با شنیدن خبر تولد پسرش طهماسب بخشی از املاک خالصه را به مخبر ( خبر دهنده ) سیورغال کرد . همچنین او در حق سادات ، علما و فضلا انعام بسیار کرده و سیورغال های بسیار به آنان و دیگر طبقات اعطا می کردند . به نوشته خورشاه بن قباد ، شاه اسماعیل ( متوفی 930 ) سیورغال حاکمان یاغی را لغو و آن را به سران قزلباش می داد . گذشته از روحانیون ، شاهزدادگان و مالکان و امیران و دیوانیان نیز سیورغال داشتند . به نوشته شاه حسین بن غیاث الدین محمد ، هیچ کس از هیچ گروه نماند که به سیورغال بی دریغ ممتاز نگردد . خود او نیز از شاه عباس ( متوفی 1038 ) حکم سیورغال املاک فراه را داشت . ملک شاه نظر ارمنی در ارمنستان از شاه عباس ، سیورغالی مشتمل بر 124 پارچه آبادی دریافت کرد. به نظر می رسد در دوره صفوی واژه های سیورغال و تیول مترادف شدند . در سندی صادره از شاه طهماسب اول به تاریخ 943 ق به قراجه محمد رکابدار ، نگهداری مزرعه رز در زمین مشکین به منزله سیورغال و تیول بود . اگر عایدات ملکی سیورغال داده می شد ، معنی آن معافیت از مالیات بود . چنانچه در دوره طهماسب یا شاه عباس ، مالیات املاکی که میرعبدالوهاب از نو آن را آباد ساخته و یا به ارث برده بود و همچنین مالیات املاکی که در ناحیه عقیلی و اراضی جلکان به دست آورده بود از هر گونه مداخله معاف بود. 147
منبع : مزدک نامه
147 - شوشتری ، تذکره شوشتری ، محمد مهدی شرف الدین ، اهواز ، 1384 ، ص 50 .
پژوهنده : دکتر اصغر حاتمی نیا